Przeznaczenie:

     Zakład Karny w Nowym Wiśniczu jest jednostką typu zamkniętego dla mężczyzn recydywistów penitencjarnych. Pojemność jednostki wynosi 438 osadzonych. Administracyjnie podlega Dyrektorowi Okręgowemu Służby Więziennej w Krakowie. Jednostka znajduje się na terenie województwa małopolskiego w powiecie bocheńskim.

Historia powstania:

     Wiśnicki zakład karny mieści się w budynkach odziedziczonych po klasztorze Karmelitów Bosych. Ufundował go jeden z największych magnatów Rzeczypospolitej Polskiej XVII wieku - Stanisław Lubomirski jako wotum za zwycięstwo w bitwie pod Chocimiem. Kasatę Klasztoru Karmelitów Bosych ogłosił dekretem z 1783 r. cesarz Józef II. Budynki klasztorne przeznaczono na ciężkie więzienie , a od 1786 roku mieścił się tu również sąd i mieszkania sędziów. Tutaj przyszedł na świat malarz Juliusz Kossak, syn sędziego sądu karnego Michała. W 1939 roku na początki II  Wojny Światowej, po opanowaniu Polski przez Niemców, więzienie zostało wykorzystane na obóz koncentracyjny- do czasu założenia obozu w Auschwitz. Kościół klasztorny był systematycznie dewastowany a potem rozebrany. W 1940 Niemcy, aby uczcić aneksję Danii urządzili imprezę na wzór germańskiego święta Walpurgii. Część kościoła została, wówczas spalona.

Wiśnickie więzienie funkcjonuje w różnych formach od ponad 220 lat. XVII-wieczna zabudowa wzbogaciła się o budynki wzniesione przez Austriaków na bazie murów obronnych. Dramatycznym wątkiem najnowszej historii jednostki był bunt więźniów i zajęcie zakładu w 1989 roku. Dzięki negocjacjom podjętym przez kierownictwo więzienia wystąpienie skazanych zakończyło się bezkrwawo. Należy wspomnieć również o generalnym remoncie więzienia, jaki miał miejsce w 1990 roku. Wtedy to budynki zostały skanalizowane i doprowadzono instalacje c.o. do każdej celi mieszkalnej. Jednostka mieszcząca się w zabytkowym budynku wymaga prowadzenia stałej modernizacji i remontów, których celem jest systematyczna poprawa warunków odbywania kary.  

Czasy współczesne:

      W wiśnickim więzieniu zatrudnionych jest 146 funkcjonariuszy Służby Więziennej i 30 pracowników cywilnych (w sumie 16 etatów, w tym 7 etatów nauczycielskich).

Na terenie jednostki funkcjonuje oddział terapeutyczny dla skazanych uzależnionych od alkoholu o pojemności 34 miejsc.

W dniu  14.07.1978 roku powołany został Zespół Szkół przy ZK Nowy Wiśnicz. Średnio w każdym roku szkolnym kształci około 100 osadzonych na poziomie Liceum Ogólnokształcącego, Zasadniczej Szkoły Zawodowej o kierunku monter-elektronik i blacharz,  a od roku szkolnego 2012/2013 powołano Gimnazjum.  Po zakończeniu nauki w szkole średniej osadzeni mają możliwość przystąpienia do zdania egzaminu maturalnego. Egzamin ten odbywa się na ogólnych zasadach, jak w szkołach wolnościowych.

Służba Więzienna zatrudniona w tutejszej jednostce przywiązuje dużą wagę do prowadzenia oddziaływań resocjalizacyjnych. Prowadzone są programy readaptacyjne, w których udział bierze grupa osadzonych wyselekcjonowana ze względu na określony problem ( nadużywanie substancji psychoaktywnych, przemoc domową, problemy z kontrolowaniem emocji itp.), oraz współpracujemy z instytucjami, których charakter pracy jest pomocny w prowadzonych oddziaływaniach. Wśród nich należy wymienić przede wszystkim: Wspólnota Anonimowych Alkoholików, Wspólnota Anonimowych Narkomanów, Ośrodek Interwencji Kryzysowej z Bochni, Caritas Diecezji Tarnowskiej i Powiatowy Urząd Pracy w Bochni, oraz Wojewódzki Urząd Pracy z Krakowa.  Corocznie osadzonym proponuje się udział w kursach zawodowych organizowanych na terenie jednostki. Z tej formy dokształcenia kursowego korzysta rocznie około 80 osadzonych w różnych zawodach, głównie budowlanych. Skazani mają możliwość podjęcia pracy na terenie zakładu karnego, oraz na rzecz firm prywatnych poza terenem zakładu karnego.
Wszyscy skazani mają możliwość korzystania ze świetlic a za zgodą Dyrektora i po pozytywnej opinii lekarza z sali do zajęć rekreacyjnych. W okresie letnim prowadzone są zajęcia sportowe piłki siatkowej. Funkcjonuje dobrze wyposażona biblioteka centralna.
W jednostce znajduję się kaplica rzymsko-katolicka, w której odprawiane są nabożeństwa, a ponadto skazani odbywają spotkania z przedstawicielami innych kościołów i związków wyznaniowych.