HISTORIA

   Zaprojektowany przez niemieckich architektów Maxa Lebena i Heinricha Butza zakład karny przy ulicy Kleczkowskiej we Wrocławiu powstał w 1895 roku, a jego budowa trwała 6 lat. Początkowo więzienie składało się z dwóch budynków. Większy, wzniesiony na planie krzyża, przeznaczono dla mężczyzn, natomiast mniejszy, trójskrzydłowy, dla kobiet. W okresie I wojny światowej do kompleksu dobudowano trzeci budynek (obecnie pawilon kobiecy), który pełnił funkcję lazaretu. Do czasu przejęcia władzy w Niemczech przez partię narodowo-socjalistyczną jednostka funkcjonowała jako placówka śledcza oraz więzienie dla młodocianych, następnie zmieniono jej charakter na karny. Zgodnie z dyrektywami płynącymi z Berlina od 1936 roku na terenie zakładu rozpoczęto wykonywanie wyroków śmierci przez zgilotynowanie. Do tego celu wykorzystywano dwie gilotyny – elektryczną oraz ręczną.

   Najtragiczniejsza karta w historii zakładu to czasy II wojny światowej oraz następujących bezpośrednio po jej zakończeniu stalinowskich represji. W latach 1939-1945 na terenie placówki ginęli członkowie ruchu oporu, partyzanci i działacze organizacji antyhitlerowskich z całej Europy. Byli to głównie Czesi, Słowacy oraz Polacy, ale wśród straconych w tamtym okresie znaleźli się również Niemcy, Rosjanie, Austriacy, Włosi, Hiszpanie i Jugosłowianie. Dla wielu osób więzienie przy ulicy Kleczkowskiej było ostatnim przystankiem przed przewiezieniem do obozów koncentracyjnych. Po przejęciu przez sowietów w 1945 roku władzy nad miastem, zakład po raz kolejny stał się miejscem egzekucji. Przeciwnicy polityczni stalinowskich rządów, działacze polskich organizacji niepodległościowych oraz partyzanci byli rozstrzeliwani na jednym z dziedzińców jednostki, a następnie grzebani na pobliskim cmentarzu.

   W latach 70-tych do kompleksu dobudowano kolejny budynek, obecnie mieści się w nim administracja jednostki oraz siedziba OISW. W 1981 roku zakład ponownie stał się miejscem ważnych i dramatycznych wydarzeń historycznych. Po wprowadzeniu na terenie kraju stanu wojennego za murami placówki przy ulicy Kleczkowskiej zostali internowani działacze "Solidarności" oraz polityczni przeciwnicy ówczesnej władzy.

   W 1997 roku jednostka, podobnie jak spora część Wrocławia, została zalana przez falę powodziową. Poziom wody przekraczał dwa metry, w związku z czym zniszczeniu uległy cele i pomieszczenia położone na parterze budynków wchodzących w skład kompleksu.

   Ostatnie lata to czas renowacji. Remont kapitalny przeszedł pawilon przeznaczony dla kobiet oraz jedno ze skrzydeł pawilonu dla mężczyzn. Dodatkowym impulsem do odnowienia kolejnych cel i pomieszczeń było przyznanie Polsce współorganizacji mistrzostw Europy w piłce nożnej, a Wrocławiowi miana jednego z miast-gospodarzy.

PRZEZNACZENIE JEDNOSTKI

Zakład Karny Nr 1 we Wrocławiu jest jednostką typu zamkniętego i półotwartego dla skazanych mężczyzn odbywających karę po raz pierwszy oraz typu zamkniętego dla młodocianych. W placówce znajduje się także areszt dla mężczyzn i kobiet. Ponadto w jednostce przebywają skazani wymagający całodobowej opieki lekarskiej, skierowani do oddziałów terapeutycznych dla osób uzależnionych od alkoholu lub środków psychotropowych oraz wymagający rehabilitacji.

DZIAŁALNOŚĆ

Szkoła

W jednostce funkcjonuje Centrum Kształcenia Ustawicznego, gdzie kształci się skazanych w trzech rodzajach szkół:

- Zasadnicza szkoła zawodowa (4 oddziały), kształcąca w zawodach:
elektryk
malarz

monter zabudowy i robót wykończeniowych w budownictwie.
- Liceum ogólnokształcące dla dorosłych (3 oddziały) na podbudowie szkoły zasadniczej.
- Szkoła Policealna dla dorosłych o kierunku informatyk.
Kadra szkoły to 22 nauczycieli.
Organizowane są również szkolenia kursowe w zawodzie malarz-tapeciarz. Baza szkoły: pracownie technologiczne dla potrzeb realizacji praktycznej nauki zawodu, nowoczesny sprzęt audiowizualny, pracownie informatyczna, elektryczna, elektroniczna oraz biblioteka.
Wyposażenie warsztatów pozwala na przygotowanie słuchaczy do egzaminu zewnętrznego z praktycznej nauki zawodu.

Oddziały terapeutyczne

W zakładzie prowadzone są oddziaływania terapeutyczne:

oddział terapeutyczny dla skazanych mężczyzn uzależnionych od alkoholu (młodocianych, dorosłych pierwszy raz karanych), których skierowano do odbywania kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym typu zamkniętego, dysponujący 28 miejscami. Program psychoterapii uzależnienia powstał w oparciu o psycho-biospołeczny model uzależnienia i koncepcję psychologicznych mechanizmów uzależnienia prof. J. Mellibrudy. Program realizowany jest przez 4 osoby personelu merytorycznego. W pracy terapeutycznej stosowane są indywidualne i grupowe formy pracy. Oddział współpracuje z grupą samopomocową Anonimowych Alkoholików.

Oddział terapeutyczny dla skazanych mężczyzn przebywających w zakładzie typu zamkniętego, młodocianych i dorosłych pierwszy raz karanych, uzależnionych od środków odurzających i psychotropowych. W 25 celach mieszkalnych może przebywać jednorazowo 50 skazanych. Program psychoterapii uzależnień oparty jest na założeniach modelu MINNESOTA, (w tym koncepcję psychologicznych mechanizmów uzależnienia J. Mellibrudy). Na teoriach behawioralno-poznawczych opiera się uczenie pacjentów umiejętności potrzebnych do trzeźwego życia. Program terapii indywidualnej i grupowej realizuje 5 osób personelu merytorycznego. Oddział współpracuje z wrocławską grupą Narkomanów Anonimowych, Wydziałem Zdrowia UM we Wrocławiu oraz ośrodkiem MONAR.

Działalność kulturalno – oświatowa

Nasz Zakład stwarza, na miarę swoich możliwości, odpowiednie warunki spędzania wolnego czasu. W tym celu organizujemy zajęcia kulturalno – oświatowe, zajęcia sportowe oraz pobudzamy aktywność społeczną skazanych. Oprócz biblioteki, o której jest mowa poniżej skazani mają możliwość korzystania z urządzeń audiowizualnych w świetlicach i celach mieszkalnych. Osadzeni biorą udział w różnego rodzaju zespołach i kołach zainteresowań, m.in. w kole teatralnym prowadzonym przez aktorów teatrów wrocławskich Ponadto osadzeni współredagują gazetkę „Gadget”. W okresie letnim organizowane są mecze piłki siatkowej cieszące się dużym zainteresowaniem skazanych. Osadzeni korzystają także z bogatego, liczącego ponad 20 tysięcy egzemplarzy, księgozbioru umieszczonego w dwóch filiach biblioteki. 

 

Kapelan więzienny

W Zakładzie zatrudniony jest kapelan więzienny, który oprócz odprawiania Mszy Świętej przygotowuje skazanych do wszystkich sakramentów. Prowadzi także pod egidą Bractwa Więziennego „Dom Miłosiernego Ojca”, w którym umieszcza się bezdomnych skazanych po odbyciu kary pozbawienia wolności. Kapelan przygotowuje wiele wystaw i imprez zbiorowych dla osadzonych.

Ponadto:
wygłasza rekolekcje adwentowe i wielkopostne
prowadzi koła biblijne
urządza wspólne spotkania świąteczne
organizuje pielgrzymki
organizuje pomoc charytatywną dla więźniów i ich rodzin
Pod jego czujnym okiem działa i tworzy zespół muzyczny: „Kenozis”
Co roku w Zakładzie przygotowywana jest Pasterka pod przewodnictwem Księdza Biskupa Ordynariusza lub innego wyznaczonego Biskupa.
Zatrudnienie skazanych

Skazani zatrudnieni są odpłatnie jedynie na potrzeby Zakładu Karnego. Podstawowe miejsca pracy to: warsztaty, pralnia, konserwacja, biblioteka, transport, radiowęzeł. Brak jest niestety ofert instytucji i zakładów pozawięziennych dotyczących zatrudnienia skazanych.

Szpital

Oddział chorób wewnętrznych leczy średnio ok. 300 chorych rocznie. Leczeniem na oddziale wewnętrznym objęci są pacjenci wymagający intensywnego leczenia szpitalnego (nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienia mięśnia sercowego, zapalenie płuc, nerek, chorych na AIDS, będący w okresie zespołu abstynencyjnego). Leczy się również chorych z wieloma innymi schorzeniami: stany padaczkowe, marskość wątroby, itp.
Oddział chirurgiczny – leczeniem obejmuje również ok. 300 chorych rocznie. Średnio wykonuje się ok. 170 zabiegów chirurgicznych. Dodatkowo wykonuje się ok. 200 małych zabiegów chirurgicznych wymagających znieczulenia nasiękowego.
W Zakładzie Karnym funkcjonuje pracownia rehabilitacyjna wykonująca ok. 7000 zabiegów usprawniających oraz gabinety stomatologiczne, gdzie udziela się ok. 7000 porad stomatologicznych. Szpital dysponuje również pracownią endoskopową i ultrasonograficzną. Na terenie zakładu karnego realizowany jest program substytucji metadonowej, w którym ilość pacjentów stale wzrasta.

Programy i projekty dotyczące społecznej readaptacji skazanych:

1) W ramach działalności kulturalno – oświatowej :

„Dobrze widzi się tylko sercem” skierowany do wszystkich osadzonych, w których szczególny nacisk kładzie się na nabycie umiejętności reagowania na problemy potrzeby innych, znane im także z własnego doświadczenia życiowego. W trakcie zajęć indywidualnych i terapeutycznych , w pracy, na zajęciach plastycznych osadzeni nabywają umiejętności wykonania przedmiotów potrzebnych innym, które mogą rzezać w darze. Osadzeni już wielokrotnie przekazali dużą ilość wykonanych przez siebie podarunków, które przekazali ( nie licząc na jakąkolwiek specjalną nagrodę ) dzieciom z Domu Samotnej Matki we Wrocławiu oraz pensjonariuszom Domu Pomocy Społecznej we Wrocławiu. Projekt cieszy się coraz większym zainteresowaniem, osadzeni chętnie i bezinteresownie pomagają innym.
Czas trwania – od kwietnia 2005 do chwili obecnej. W projekcie bierze udział 30 – 40 osadzonych.

„W poszukiwaniu mądrości” realizowany jest wspólnie z Fundacją Wspierania Filozoficzno – Humanistycznych Działań Społecznych „Sokrates”. Przedstawiciele Fundacji prowadzą zajęcia średnio raz w miesiącu, nieodpłatnie, przez cały rok z grupą około 20 osadzonych. Warsztaty oparte są o dwie zasady: uwagę i zrozumienie. Pozwalają na doskonalenie komunikacji interpersonalnej.
Przykładowe tematy odbytych zajęć:
„Kultura życia codziennego wsi polskiej”,
„Życie i śmierć -jako aksjomaty:,
„Religia, kultura, i życie w świecie islamu” , itp.
Czas trwania od stycznia 2006 do chwili obecnej.

„W poszukiwaniu piękna” nastawiony jest na wzmocnienie postawy twórczej i pogłębianie edukacji estetycznej – co z kolei – pozwoli na zmianę postawy na bardziej zaangażowaną w afirmację aksjologicznych norm powszechnie przyjętych w naszym społeczeństwie. W zajęciach bierze udział jednorazowo od pięciu do siedmiu osób. W sumie do tej pory z pracowni skorzystało oraz tworzyło swoje dzieła około 30 osób. Zajęcia w pracowni odbywają się codziennie, trwają około 6 godzin ( za wyjątkiem dni świątecznych oraz wtedy, gdy w pracowni odbywają się inne zajęcia - spotkania, rozgrywki finałowe itp.
Czas trwania – od marca 2006 do chwili obecnej.

2) W ramach działalności postpenitencjarnej :

- Program resocjalizacji skazanych adresowany do sprawców przemocy domowej (Duluth)

U podstaw programu leży scenariusz zajęć opracowany na podstawie programu "Education Groups For Man Who Batter - The Duluth Model".

- "Moja przyszłaość w moich rękach" - program readaptacyjno - aktywizacyjny dla osadzonych w ZK Nr 1 we Wrocławiu kobiet.

- Warsztaty rękodzieła - pozwolą na nabycie nowych umiejętności a z czasem mogą stać się sposobem na życie poprzez samozatrudnienie.

- "Równowaga" - program edukacyjno - sportowy

Program oparty jest głównie na założeniach i podstawach programowych wynikających z psychologii zdrowia jak i resocjalizacji jednostki przez sport.

- "Szachy - moja nowa pasja" - program oddziaływań grupowych,

- Działania doradczo - wychowawcze w ramach współpracy DWUP CIIPKZ i ZK Nr 1 we Wrocławiu na rzecz osadzonych młodocianych. Program wpisuje się w działania w ramach roku Janusza Korczaka.

- ART - trening zastępowania agresji,

- Wzmacnianie i wypełnianie ról społecznych poprzez zagospodarowywanie terenów nasyconych akwenami wodnymi oraz utrzymanie ich w czystości.

- Program "Pomagam" - realizowany we współpracy z Zakładem Opiekuńczo - Leczniczym dla dzieci w Jaszkotlu.

- Profilaktyka raka piersi.

3) Projekty współfinansowane ze środków Unii Europejskiej:

„Bezpieczna Polska”. Obejmuje teren 3 województw i skierowany jest do 500 beneficjentów, w ZK Nr1 – 71 beneficjentów. W ramach projektu prowadzono zajęcia zarówno cha­rakterze psychologicznym jak i zawodowym, mającym na celu przywrócenie do społeczeństwa osób wykluczo­nych i zagrożonych wykluczeniem. Projekt ma na celu promowanie społeczeństwa informacyjnego, ułatwienie startu osobom opuszczającym zakłady karne oraz po­moc prawną i psychologiczną osobom zagrożonym wy­kluczeniem społecznym.

„Want 2 Learn”. Projekt swoim zakresem obejmował mieszkańców Wro­cławia – 180 beneficjentów, w tym w ZK Nr1 – 15 bene­ficjentów. Celem projektu było ułatwienie wejścia na otwarty rynek pracy młodzieży w wieku 18-24 lata, zagrożonej wyklu­czeniem lub wykluczonej społecznie, która ze względu na niskie, niewystarczające kwalifikacje, doświadcza swoistej nierówności na rynku pracy. Skazani odbyli szkolenie zawodowe – operator wózków widłowych oraz szkolenie z zakresu ABC komputera i kompetencji ogólnych. Szkolenie odbywały się na plat­formie e-learningowej z wykorzystaniem Internetu.
„Powrót na prostą”. Realizowany jest w ZK Nr1 we Wrocławiu oraz w AŚ w Dzierżoniowie, obejmuje grupę 80 beneficjentów, po 40 w każdej jednostce. Obejmuje szkolenie zawodowe w zawodach: brukarz, malarz, posadzkarz, pomoc psychologiczną, pomoc prawną oraz pomoc w zakwaterowaniu i zatrudnieniu po wyjściu na wolność. Skierowany jest do osób z proble­mem alkoholowym.