Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

E-learning, przypomnijmy, jest ni mniej ni więcej metodą prowadzenia nauczania na odległość za pomocą połączenia sieciowego, wykorzystującą zestaw środków elektronicznej transmisji informacji, w tym Internet, ekstranet, intranet oraz nagrania video i audio. W Służbie Więziennej nauczanie w systemie e-learning biegnie dwutorowo i jest adresowane do dwóch różnych grup dedykowanych: dla osób pozbawionych wolności oraz dla funkcjonariuszy. 

W kontekście odbywania kary pozbawienia wolności przez osadzonych e-learning daje możliwość zdobycia wykształcenia oraz uzupełnienia braków w edukacji osadzonym bez względu na wymiar odbywanej przez nich kary. Uczyć mogą się nawet skazani z krótkim wyrokiem, gdyż po odbyciu kary mogą nadal kontynuować naukę na wolności. Często e-learning jest alternatywą dla osób z niskimi wyrokami, którzy chcą podjąć nauczenie w warunkach więziennych, ale nie mogą jej rozpocząć w szkole więziennej np. z uwagi na niedaleki termin opuszczenia zakładu karnego.

Przykładem tego typu nauczania był zainaugurowany w 2009 r. projekt „Zeszyt w kratkę” realizowany dzięki współpracy Służby Więziennej z Europejskim Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w Warszawie. Na początku program miał charakter pilotażowy i został uruchomiony w Areszcie Śledczym w Warszawie-Grochowie oraz w Areszcie Śledczym w Warszawie-Białołęce. Następnie w 2010 r. e-learning został wdrożony w jednostkach penitencjarnych okręgów: warszawskiego, białostockiego, łódzkiego, krakowskiego i rzeszowskiego. Niedługo potem, w 2011 r. do progamu nauczania e-learningowego przystąpiły jednostki z kolejnych regionów. Finalnie wówczas przeszło 35 jednostek penitencjarnych w całej Polsce realizowało e-learning w tym w Gdańsku, Koszalinie, Szczecinie, Wrocławiu, Olsztynie, Bydgoszczy i in.

W latach 2012-2014 e-learning dla osadzonych był realizowany w ramach współpracy OISW w Warszawie z Wyższą Szkołą Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide de Gasperi w Józefowie, a od 2015 r. dzięki kooperacji z Fundacją im. Stanisława Konarskiego w Warszawie prowadzącą w stolicy Liceum Ogólnokształcące dla dorosłych nr 3 i Instytut Kształcenia Ustawicznego.

W okręgu warszawskim w szczytowym momencie realizacji projektu nauczaniem w systemie e-learning zostali objęci osadzeni z jednostek: Areszt Śledczy w Warszawie-Białołęce i Oddział Zewnętrznego na Bemowie, Areszt Śledczy w Warszawie-Służewcu, Areszt Śledczy w Warszawie-Grochowie, Areszt Śledczy w Radomiu, Zakład Karny w Siedlcach oraz  Zakład Karny w Żytkowicach. Aktualnie nauczanie w trybie e-learninig jest realizowane w Areszcie Śledczym w Warszawie-Białołęce i w Zakładzie Karnym w Siedlcach, gdzie osadzeni objęci są kształceniem na poziomie liceum. Ilość jednostek realizujących kształcenie w tym trybie jest regulowana głównie aktualnym zapotrzebowaniem uzupełniania wykształcenia przez osadzonych spełniających przedstawione wyżej wymogi.

Jak wygląda nauczanie realizowane w więzieniu w trybie e-learning? Nauka osadzonych odbywa się poprzez internetową platformę edukacyjną przygotowaną przez podmiot zewnętrzny, szkołę prowadzącą nauczanie. Każda z jednostek penitencjarnych uczestniczących w projekcie udostępnia pomieszczenie na terenie więzienia wyposażone w stanowiska komputerowe do nauki. W pierwszych fazach realizacji projektu podczas zajęć w pomieszczeniu obecny był koordynator projektu z danej szkoły bądź nauczyciel służący jednocześnie merytoryczną pomocą. Lekcje odbywają się systematycznie zgodnie z harmonogramem zajęć przesyłanym przez szkołę do więzienia. Oprócz zajęć lekcyjnych za pośrednictwem platformy osadzeni rozwiązują również testy oraz zdają egzaminy. Uczniowie otrzymują login oraz hasło, by móc korzystać z platformy oraz uzyskać dostęp do określonych modułów – zakresu tematycznego dla danego semestru. Tworzenie grup edukacyjnych przeprowadzane jest raz w roku – zgodnie z rozpoczynającym się rokiem szkolnym. Co istotne, przesłane dokumenty przez szkołę stanowią formalną podstawę do kontynuowania przez uczniów nauki na innych uczelniach. Maturę osadzeni zdają na zasadach ogólnych przed komisją w warunkach więziennych.

Inną zgoła kwestią jest nowoczesna forma dydaktyczna realizowana w Centralnym Ośrodku Szkolenia Służby Więziennej w Kaliszu. Jest to platforma edukacyjna Służby Więziennej prowadzona przez Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej realizujący szkolenia zawodowe funkcjonariuszy SW, w ramach których prowadzone są równolegle e-learningowe kursy z zakresów:

- szkolenie wstępne
- szkolenie zawodowe na pierwszy stopień podoficerski SW
- szkolenie zawodowe na pierwszy stopień chorążego SW
- szkolenie zawodowe na pierwszy stopień oficerski SW
- szkolenie specjalistyczne oddziałowych działów ochrony
- kursy specjalistyczne i kursy tematyczne.

Uczestnik danego szkolenia zawodowego w COSSW w Kaliszu uzyskuje jednocześnie dostęp do modułu na platformie odpowiadającego typowi szkolenia. Na platformie zamieszczane są materiały edukacyjne m.in. w dokumentach tekstowych, pdf i video. Jednocześnie na bieżąco realizowane są testy sprawdzające wiedzę uczestników szkolenia za pośrednictwem platformy. Ponadto każdy użytkownik ma dostęp do cyfrowej czytelni, w której zamieszczone są obowiązujące akty prawne oraz skrypty tematyczne. Dzięki nauczaniu w systemie e-learning funkcjonariusze mają dostęp do materiałów edukacyjnych w każdym miejscu i czasie, sami organizują sobie czas nauki, przygotowując się do testów i egzaminów, co zwiększa ich samodyscyplinę. Co więcej, niemal każda jednostka penitencjarna w Polsce jest wyposażona w stanowiska komputerowe z udostępnioną platformą edukacyjną Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej, by podlegli jej funkcjonariusze mogli z niej korzystać w celach edukacyjnych i realizować kształcenie wynikające z programu kursu, którym w danym momencie są objęci.

E-learning jest współczesną formą kształcenia i doskonalenia zawodowego, która kreuje nowoczesną kulturę nauczania, sprawdzającą się świetnie w więziennictwie. Jest to edukacja nastawiona na samodzielność pracy użytkownika platform cyfrowych i kładąca nacisk na jego samodyscyplinę. Potencjał, jaki niesie z sobą nauczanie on-line stanowi już przedmiot publikacji, badań oraz konferencji naukowych. E-learningowi zostało miedzy innymi poświęcone międzynarodowe spotkanie "E-learning dla pracowników – koncepcje, osiągnięcia i doświadczenia", które miało miejsce w grudniu 2015 w stolicy Irlandii z udziałem reprezentantów 25 krajów, w tym przedstawicieli polskiej Służby Więziennej (http://www.sw.gov.pl/pl/o-sluzbie-wieziennej/centralny-zarzad-sw/centralny-osrodek-szkolenia-sw-w-kaliszu/news,37328,europejskie-spojrzenie-na.html). To wówczas podczas podsumowania uczestnicy przyznali słuszność stwierdzeniu, że „kształcenie zdalne jest jedną z dróg szkolenia, która szczególnie wymaga zainteresowania zwłaszcza w kontekście zmieniających się warunków społeczno-ekonomicznych”.

tekst: mł. chor. Daria Trela
zdjęcia archiwum OISW w Warszawie i COSSW