Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

"Smutne" karty z historii starogardzkiej jednostki penitencjarnej

3 września 1939 r. kontrolę nad obiektem wiezienia przejął okupant niemiecki. Już od 6 września 1939 r. więzienie stało się okresowo centralnym punktem zbiorczym dla uwięzionych Polaków i Żydów z powiatów starogardzkiego i tczewskiego. Według powojennych szacunków w okresie od połowy września do grudnia 1939 r. kierowano do więzienia w Starogardzie Gdańskim około 40 osób dziennie. Wśród nich byli nauczyciele, duchowni, działacze rożnych organizacji oraz osoby walczące przeciwko Niemcom. Specjalna komisja gestapo i Selbstschutzu dokonywała w więzieniu selekcji: aresztowanych bądź skazywano na śmierć (wyrok wykonywano grupowo w pobliskim Lesie Szpęgawskim – około 1500 osób), bądź też kierowano do gdańskich obozów pracy i obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Dziś ofiary tego pierwszego ludobójstwa w okresie II Wojny Światowej upamiętnia tablica umieszczona na murze starogardzkiej jednostki penitencjarnej.

Tegoroczne obchody

Tegoroczna uroczystość została zorganizowana przy tablicy pamiątkowej umieszczonej na murze Aresztu Śledczego w Starogardzie Gdańskim od strony ul. Pomorskiej. Wzięli w niej udział m.in. Jarosław Bujak – doradca Prezydenta RP, parlamentarzyści, przedstawiciele władz samorządowych, reprezentanci instytucji i starogardzkich służb mundurowych, uczniowie szkół średnich oraz mieszkańcy Starogardu Gdańskiego.

Ppłk Leszek Urbanowicz przywitał wszystkich zgromadzonych, a w krótkim przemówieniu okolicznościowym Piotr Szubarczyk - samorządowiec przypomniał tragiczne karty historii oraz wskazał na rolę obecnie żyjących, aby uczynić pamięć o ofiarach zbrodni niemieckiej w Lesie Szpęgawskim wiecznie żywą. Po odegraniu Hymnu Narodowego Jarosław Bujak odczytał list dr. Karola Nawrockiego – Prezydenta RP, w którym nawiązuje on do tragicznych wydarzeń, jakie dotknęły ludność Pomorza w pierwszych miesiącach II Wojny Światowej, ale i do uroczystości odsłonięcia tablicy pamiątkowej na murze starogardzkiego wiezienia sprzed 3 lat.

Biel i czerwień kwiatów

Złożeniem biało-czerwonych kwiatów pod tablicą upamiętniającą poległych złożono hołd 30 tysiącom niewinnych, którzy zostali zamordowani przez niemieckie oddziały eksterminacyjne w ramach „umacniania niemczyzny na wschodzie”.

Modlitwa

W intencji pomordowanych została odprawiona msza św. w Kościele pw. św. Wojciecha koncelebrowana pod przewodnictwem ks. prof. Jana Walkusza. Po jej zakończeniu odbył się apel pamięci zamordowanych kapłanów w okresie od września do grudnia 1939 r., który stanowił symboliczny finał wspólnego hołdu i pamięci o tragicznych wydarzeniach.

Przesłanie uroczystości

Inicjatywa ukierunkowana była nie tylko na uczczeniu pamięci ofiar, ale także na budowaniu świadomości historycznej kolejnych pokoleń.

Tekst/ zdjęcia: mjr Kamila Turzyńska