Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

Przy stolikach w więziennej sali konferencyjnej siedzi kilka osób. To już czwarta grupa, która bierze udział w projekcie Fundacji Pięknolesie. Tematy zajęć zostały zaprojektowane tak, by odpowiadać na realne problemy, z którymi osadzeni zderzą się po przekroczeniu bramy więzienia.

Cyfrowy mur

Dla większości obsługa komputera, korzystanie z internetu, narzędzi biurowych i komunikacyjnych to dziś podstawowa umiejętność. Dla osoby, która spędziła lata w izolacji to bariera nie do przejścia. – Wykluczenie cyfrowe bardzo często pogłębia wykluczenie społeczne – tłumaczy Krystyna Adamenko, prezeska Fundacji Pięknolesie. – Bez umiejętności cyfrowych, rozumienia informacji czy podstaw matematyki trudno funkcjonować po wyjściu na wolność: znaleźć pracę, załatwić sprawy urzędowe, bezpiecznie korzystać z sieci czy zarządzać własnym budżetem.

Program, który ruszył we wrześniu 2025 roku, nie jest dla każdego. Najpierw trzeba przejść test, który wykazuje luki w wiedzy, a potem rozmowę z doradcą zawodowym. Dopiero wtedy zaczyna się intensywna nauka podzielona na trzy kluczowe etapy. Każdy z uczestników może skorzystać z dwóch, przy czym cyfrowy jest obowiązkowy, a drugi wybiera wspólnie z doradcą.

Od przecinka do domowego budżetu

Pierwszy, cyfrowy, to więcej niż nauka klikania. Uczestnicy poznają system operacyjny, tworzą dokumenty, ćwiczą pisanie CV i listów motywacyjnych, uczą się robić i obrabiać zdjęcia, budować prezentacje. Rozmawiają o mediach społecznościowych: jak ustawić prywatność na Facebooku, jak nie dać się zmanipulować algorytmem, jak budować wizerunek w sieci, który pomoże znaleźć pracę. Na jednych z zajęć testowali narzędzia sztucznej inteligencji.

Drugi blok to praca z językiem i informacją. Uczestnicy zadają pytania, które pokazują, rozwój i uważność: jak rozpoznać manipulację w treści umowy? Na co uważać w ogłoszeniach o pracę? Dlaczego jedno słowo może zmienić sens całego zapisu? Uczą się świadomego komunikowania i na konkretnych przykładach ćwiczą używanie przecinka, który może zmienić sens wypowiedzi. Klasyczny przykład to „Jedzmy dzieci” kontra „Jedzmy, dzieci”, gdzie jeden przecinek ma ogromne znaczenie. Kursanci uczą się, że precyzja w słowie to ich tarcza w kontaktach z urzędami, a pisanie oficjalnych pism bez podstawowych zasad interpunkcji może kosztować dużo.

Trzeci moduł, matematyczny, ma przygotować osadzonych na starcie z rynkiem finansowym. Będzie o kalkulowaniu, planowaniu budżetu domowego i spirali zadłużenia, ale też o tym, dlaczego chwilówka „na tydzień” potrafi zamienić wolność w dożywotni dług. Krystyna Adamenko szuka teraz edukatorów, którzy mogliby poprowadzić takie zajęcia.

Przygotowanie do życia

Współpraca Zakładu Karnego w Krzywańcu z Fundacją Pięknolesie rozpoczęła się w pandemii od kilku zajęć cyfrowych prowadzonych przez prezeskę fundacji. – Zobaczyłam, jak duże są braki w podstawowych kompetencjach i jak wielu osadzonych doświadcza wykluczenia cyfrowego – mówi Krystyna Adamenko. – Po zakończeniu tamtego programu podjęłam decyzję o przygotowaniu własnego wniosku do Funduszy Europejskich.

Wniosek wygrał. Projekt „Akademia Umiejętności Podstawowych” jest finansowany z Funduszy Europejskich dla Lubuskiego 2021–2027. Adamenko rozszerzyła go świadomie i do kompetencji cyfrowych dołożyła pracę z językiem i matematykę. Bo człowiek, który wychodzi na wolność, musi umieć nie tylko otworzyć przeglądarkę, ale też przeczytać umowę, napisać podanie i nie dać się nabrać na fałszywe ogłoszenie. – Wierzę, że edukacja w zakładach karnych to nie przywilej. To inwestycja w bezpieczeństwo nas wszystkich – mówi prezeska fundacji.

Anna Krawczyńska

zdjęcia Fundacja Pięknolesie