Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

W związku z orzeczeniem Wyższego Sądu Krajowego w Szlezwiku-Holsztynie dotyczącym odmowy wykonania Europejskiego Nakazu Aresztowania wobec obywatela ściganego przez polskie organy, Służba Więzienna stanowczo sprzeciwia się formułowaniu tezy, jakoby w polskim systemie penitencjarnym miało dochodzić do systemowego naruszania praw człowieka.

Ocena niemieckiego sądu została oparta przede wszystkim na wybranych, historycznych materiałach pochodzących z raportów Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur, dotyczących jednostkowych przypadków i różnych jednostek penitencjarnych, odnoszących się głównie do sytuacji sprzed 2023 roku. Nie można utożsamiać incydentalnych zdarzeń i pojedynczych uchybień z istnieniem trwałego, powszechnego i systemowego zjawiska obejmującego cały polski system penitencjarny.

Jednocześnie stanowczo podkreślamy, że od czasu zmian z 2023 r. polska Służba Więzienna wdrożyła szereg konkretnych działań systemowych mających na celu dalsze podnoszenie standardów pełnienia służby i eliminowanie wszelkich nieprawidłowości. Rozszerzono procedury nadzorcze, zwiększono zakres szkoleń z praw człowieka i stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz rozwijane są mechanizmy monitorowania działań funkcjonariuszy, w tym wykorzystanie kamer nasobnych. Służba Więzienna podjęła również działania legislacyjne zmierzające do odejścia od wprowadzonego w 2022 r. automatyzmu w stosowaniu środków przymusu bezpośredniego. Formacja pozostaje otwarta na współpracę z instytucjami zewnętrznymi i konsekwentnie wzmacnia transparentność swoich działań. Kierunki te zostały jasno wskazane w dokumencie rozwoju więziennictwa na lata 2025–2027. Tym bardziej nieuprawnione są próby oceniania obecnego stanu polskiego więziennictwa wyłącznie przez pryzmat archiwalnych raportów, nieuwzględniających skali wdrożonych zmian.

W kontekście opisywanej sytuacji szczególnie niepokojący jest fakt, że niemiecki sąd nie wykazał istnienia realnego zagrożenia praw osoby objętej ENA poprzestając na sformułowaniu ogólnych obaw, co do stanu polskiego systemu penitencjarnego. Służba Więzienna podkreśla, że Polska pozostaje państwem respektującym standardy międzynarodowe oraz zobowiązania wynikające z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Fundamentem Europejskiego Nakazu Aresztowania jest zasada wzajemnego zaufania państw członkowskich do swoich systemów prawnych i instytucji ochrony praw człowieka. Podważanie tej zasady na podstawie wybiórczo dobranych i nieaktualnych materiałów oraz argumentacji przedstawianej przez obrońcę osoby chcącej uniknąć przekazania do Polski budzi poważne zastrzeżenia.