Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

Mediacja to sposób rozwiązywania konfliktów, w którym strony sporu z pomocą mediatora próbują dojść do porozumienia. W odróżnieniu od procesu sądowego nie ma tu wygranych ani przegranych. Celem jest znalezienie rozwiązania, które będzie satysfakcjonujące dla obu stron.

Porozumienie wypracowane w mediacji, jeśli zostanie zatwierdzone przez sąd, ma taką samą moc prawną jak ugoda zawarta przed sędzią. W praktyce oznacza to szybsze i mniej kosztowne zakończenie sprawy. W wielu przypadkach mediacja pozwala uniknąć miesięcy, a nawet lat oczekiwania na prawomocny wyrok.

Ta metoda znajduje zastosowanie w sprawach rodzinnych, gospodarczych, cywilnych, a także karnych. W tym ostatnim przypadku mediacja pomaga sprawcy zrozumieć skutki swojego działania i wziąć odpowiedzialność za naprawienie szkody. Ofiara zyskuje natomiast szansę na rozmowę i zadośćuczynienie, które często jest bardziej wartościowe niż formalny wyrok.

W Polsce rośnie świadomość znaczenia mediacji. W październiku obchodzony jest Tydzień Mediacji organizowany z inicjatywy Ministerstwa Sprawiedliwości. To cykl spotkań, warsztatów i prelekcji promujących pozasądowe sposoby rozwiązywania sporów. W tym roku wydarzenia odbywają się w dniach 13-17 października, a 16 października przypada Międzynarodowy Dzień Mediacji.

W ramach obchodów w wielu jednostkach penitencjarnych w kraju zorganizowano spotkania edukacyjne dla osadzonych. Wzięli w nich udział doświadczeni mediatorzy sądowi, którzy przybliżali uczestnikom zasady prowadzenia mediacji i korzyści wynikające z dialogu.

- Mediacja opiera się na pięciu wartościach: dobrowolności, poufności, szybkości, relacjach i rozwiązaniu - tłumaczyła podczas spotkania w Rzeszowie Sylwia Pelc, stały mediator przy tamtejszym Sądzie Okręgowym. - To nie tylko sposób na zakończenie sporu, ale też nauka rozmowy i zrozumienia drugiej strony.

Służba Więzienna od kilku lat aktywnie włącza się w promowanie idei mediacji. W jednostkach penitencjarnych prowadzone są prelekcje, audycje radiowe i kampanie informacyjne. Ich celem jest pokazanie, że mediacja może być realnym narzędziem zmiany, zarówno dla osób odbywających karę, jak i dla tych, którzy mierzą się z konfliktami poza murami więzień.

Historia Międzynarodowego Dnia Mediacji sięga 2005 roku, kiedy amerykańska organizacja Association for Conflict Resolution ustanowiła święto dialogu i porozumienia. W Polsce po raz pierwszy obchodzono je w 2008 roku, a od 2013 roku towarzyszy mu Tydzień Mediacji.

Dziś mediacja nie jest już postrzegana jako nowość, lecz jako realna alternatywa dla tradycyjnego wymiaru sprawiedliwości. To narzędzie, które nie tylko pozwala zakończyć spór, ale też - jak podkreślają mediatorzy - daje stronom szansę na odbudowę relacji i zrozumienie, że rozmowa często ma większą moc niż wyrok.

Anna Krawczyńska