Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

Przez trzy dni Popowo było miejscem rozmowy o tym, jak budować nowoczesny system penitencjarny – otwarty na współpracę, doświadczenie organizacji społecznych i potrzeby ludzi opuszczających zakłady karne. Dyskusjom towarzyszyły prezentacje dobrych praktyk, wystąpienia ekspertów i konkretne przykłady działań realizowanych w jednostkach.

Maria Ejchart podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości podkreśliła, że obecność organizacji pozarządowych w jednostkach penitencjarnych ma znaczenie nie tylko dla samych osadzonych, ale również dla funkcjonowania całego systemu penitencjarnego. Mówiła o „przełamywaniu muru”, który z jednej strony musi istnieć jako element systemu bezpieczeństwa, ale z drugiej nie może szczelnie oddzielać więzienia od społeczeństwa. Zaznaczyła, że to właśnie organizacje społeczne wnoszą do jednostek „powiew świata zewnętrznego” – nowe doświadczenia, perspektywy i relacje.

Pani wiceminister podkreśliła również, że obecność organizacji pozarządowych w zakładach karnych i aresztach śledczych zwiększa transparentność systemu penitencjarnego i buduje jego wiarygodność. Zwróciła uwagę, że współczesna otwartość więziennictwa wymaga nowego zdefiniowania i może powstać wyłącznie we współpracy ze środowiskiem społecznym. Ważnym elementem tej współpracy – jak zaznaczyła – jest także gotowość do dialogu, wymiany opinii oraz różnicy zdań, ponieważ spojrzenie osób spoza systemu pozwala dostrzec problemy i potrzeby niewidoczne z perspektywy instytucji. W swoim wystąpieniu Maria Ejchart apelowała też o rozwijanie współpracy lokalnej pomiędzy jednostkami penitencjarnymi a organizacjami działającymi w ich otoczeniu. Podkreśliła, że skuteczne działania readaptacyjne rodzą się przede wszystkim tam, gdzie istnieje realna więź z miejscową społecznością i codzienna współpraca oparta na wzajemnym zaufaniu.

Z kolei Dyrektor Generalna Służby Więziennej płk Renata Niziołek dziękowała organizacjom pozarządowym za ich zaangażowanie i gotowość do pracy z osobami pozbawionymi wolności. Zwracała uwagę, że działalność NGO wymaga ogromnego wysiłku organizacyjnego i pozyskiwania środków na realizację projektów. Dlatego– jak mówiła – tym większe znaczenie ma fakt, że wiele organizacji wybiera właśnie osadzonych jako grupę wymagającą wsparcia.

Pani dyrektor przyznała, że organizacje społeczne są dziś niezbędnym elementem oddziaływań resocjalizacyjnych i pełnią rolę pomostu pomiędzy życiem w izolacji penitencjarnej a funkcjonowaniem na wolności. Współpracują z więziennikami  w terapii uzależnień skazanych, procesie readaptacji społecznej, przygotowaniu ich do opuszczenia zakładu karnego, a często także już po odbyciu kary, pomagają im odnaleźć się poza murami więzienia. Dyrektor generalna zaznaczyła również, że Służba Więzienna nie może funkcjonować w oderwaniu od społeczeństwa, a organizacje pozarządowe są naturalnym partnerem w budowaniu skutecznych działań resocjalizacyjnych. Wyraziła nadzieję, aby konferencja stała się początkiem kolejnych spotkań i źródłem nowych inicjatyw, które będą rozwijane w jednostkach penitencjarnych w całym kraju.

W programie konferencji znalazły się wystąpienia przedstawicieli organizacji społecznych, naukowców oraz funkcjonariuszy Służby Więziennej. O współpracy z naszą formacją mówili m.in. Magdalena Kamińska ze Stowarzyszenia Penitencjarnego „Patronat”, Beata Matusiak-Bulak z Fundacji Dom Kultury Warszawa, prof. Maciej Bernasiewicz z Uniwersytetu Śląskiego, dr Hanna Machińska z Uniwersytetu Warszawskiego, Krzysztof Kotyniewicz z Polskiego Związku Głuchych czy przedstawiciele organizacji wspierających osoby wychodzące na wolność i osoby uzależnione.

Nie zabrakło również konkretnych przykładów współpracy realizowanej w jednostkach penitencjarnych. Podporucznik Justyna Przygudzka-Krzemień z OISW w Koszalinie mówiła m.in. o projekcie realizowanym przez Zakład Karny w Goleniowie we współpracy ze Stowarzyszeniem Kobiet z Problemami Onkologicznymi „Ewa” oraz o działaniach integracyjnych prowadzonych przez Stowarzyszenie „Integracja Ty i Ja” w koszalińskim oddziale zewnętrznym.

Elżbieta Szlęzak-Kawa

zdjęcia mł. chor. Ilona Brożyna