W Polsce sierpień od lat przeżywany jest jako miesiąc trzeźwości. Wiele osób odbywających karę pozbawienia wolności boryka się z problemem uzależnienia od alkoholu czy substancji psychotropowych. I dlatego terapia uzależnień jest ważną częścią oddziaływań prowadzonych w więzieniach. Oprócz podstawowego leczenia osadzeni biorą udział w wielu dodatkowych zajęciach.

W zakładach karnych i aresztach śledczych funkcjonuje 35 oddziałów terapeutycznych dla skazanych uzależnionych od alkoholu i 17 oddziałów dla uzależnionych od innych niż alkohol substancji psychoaktywnych. Terapia dla tych pierwszych trwa trzy miesiące, dla drugich – pół roku. Prowadzona jest w formie zajęć grupowych i indywiduwalnych. W skład zespołów terapeutycznych wchodzą terapeuci i psychologowie, którzy znaczną część swojej pracy poświęcają na motywowanie swoich podopiecznych do podjęcia terapii. Są wspomagani specjalistami z zewnątrz w ramach współpracy z lokalnymi placówkami lecznictwa odwykowego, jak też przedstawicielami przeróżnych fundacji. Dużym wsparciem procesu leczenia są spotkania z ciekawymi ludźmi – artystami, pisarzami, podróżnikami, którzy sami doświadczyli problemu uzależnienia.

W ramach dodatkowej oferty dla osób przebywających w oddziałach terapeutycznych prowadzone są programy terapeutyczno-readaptacyjne. Jednym z nich o zasięgu ogólnopolskim jest „HIOB”, przeznaczony dla skazanych za jazdę pod wpływem alkoholu lub środków odurzających. Podczas zajęć osadzeni mają możliwość ćwiczenia prawidłowej oceny ryzyka, relacji z innymi uczestnikami ruchu drogowego, oceny zmieniającej się kondycji psychofizycznej, samooceny oraz kontrolowania swoich decyzji, dotyczących picia alkoholu i prowadzenia pojazdów. Każda jednostka może też wzbogacić ofertę o swoje autorskie propozycje. Jedną z nich jest „Mini – rajdek” realizowany w Zakładzie Karnym w Krzywańcu czy zamojski „Stop. Bezpieczny = trzeźwy kierowca”.

Większość osób uzależnionych w więzieniach ma problem z agresją wobec innych albo wobec siebie, tzw. autoagresją lub została skazana za stosowanie przemocy, dlatego zadaniem wielu programów adresowanych do nich jest niwelowanie deficytów, będących główną przyczyną takich zachowań, np.  prowadzone w Oddziale Zewnętrznym w Moszczańcu Zakładu Karnego w Łupkowie „Silny nie znaczy agresywny” albo trening relaksacyjny „Czas na relaks”.

Podopieczni oddziałów terapeutycznych mogą uczestniczyć w spotkaniach grup radzenia sobie ze stresem, gdzie uczą się technik relaksacyjnych. Są to zajęcia wspierające oddziaływanie terapeutyczne, mające na celu naukę odreagowywania emocjonalnego, wyciszenia, kontrolowania emocji czy ich wyrażania. Pacjentki oddziału z rzeszowskiego zakładu karnego w ramach zajęć relaksacyjnych mają dostęp do kuchni, gdzie wspólnie przygotowują różne potrawy. W ramach twórczej terapii tworzą wyroby plastyczne i uprawiają ogródek działkowy, dbają o teren zielony wokół pawilonu mieszkalnego.

Zespoły terapeutyczne inicjują i organizują liczne akcje, np. mityngi otwarte na terenie i poza terenem jednostek. Załoga z Moszczańca przygotowuje cykliczne imprezy, m.in. „Bieg Trzecioświatowy”. Wspólnie ze swoimi podopiecznymi angażuje się też w programy profilaktyczne na rzecz lokalnej młodzieży szkolnej – „Trzeźwym okiem”.

Istotnym elementem terapii uzależnień jest aktywność sportowa. Oddziały terapeutyczne są wyposażone w sprzęt sportowy, m.in. drabiki gimnastyczne, drążki do podciągania, piłki fitness, podpórki do pompek. Pacjenci korzystają też z ogólnozakładowych boisk sportowych.

W walce z nałogiem ważny jest aspekt duchowości. Podpopieczni oddziału w areszcie śledczym na warszawskiej Białołęce uczestniczą w spotkaniach z przedstawicielami Fundacji Warszawskiej Misji Ochotniczej. Jej celem jest niesienie wsparcia duchowego przez wolontariuszy z wielu krajów. Ich działania opierają się na pogłębianiu wiary w Boga przy pomocy rozmów, świadectw, czytania Pisma św., ale też przez muzykę na żywo, przedstawienia teatralne.

We współpracy z Fundacją „Pomost” osadzeni z Zakładu Karnego w Wojkowicach po wyjściu na wolność mogą korzystać z indywidualnej asysty dla osób opuszczających zakład karny oraz przyjęcia do ośrodka readaptacyjnego w Zabrzu.

Podczas terapii wykorzystywana jest filmoterapia, polegająca na prezentacji filmów, a w krzywanieckim zakładzie karnym osadzeni dodatkowo nagrywają własne mini produkcje – przygotowują scenariusze, reżyserują, robią próby, kręcą przedstawienia, bajki, piosenki. Pacjenci oddziałów mają dostęp do zbiorów bibliotecznych.

Terapeuci oddziałów terapeutycznych organizują też spotkania z rodzinami. Głównie po to, aby poinformować, w jaki sposób wspierać osoby z problemem alkoholowym oraz czym jest choroba alkoholowa.

Zespół Prasowy CZSW

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej