Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

Komórka zatrudnienia jest bardzo ważnym elementem wchodzącym w strukturę działu penitencjarnego. Często wspominana jest jako osobny dział, jednak jest ona integralną częścią oddziaływań penitencjarnych.

Wyzwania stawiane „przed zatrudnieniem”

Komórka zatrudnienia podlega pod kierownika działu penitencjarnego jednostki. Aktualnie w Oddziale Zewnętrznym w Strzelewie komórkę zatrudnienia tworzą dwie funkcjonariuszki, a w Zakładzie Karnym w Bydgoszczy-Fordonie funkcjonariusz oraz dwóch pracowników zatrudnionych na etatach cywilnych. Do kluczowych zadań „zatrudnieniowców” należy pozyskiwanie nowych kontrahentów, zapewnienie odpowiedniej ilości osadzonych w miejscach pracy zlokalizowanych wewnątrz jednostki, jak również u kontrahentów zewnętrznych. Ponadto są po części „kadrowcami”, którzy odpowiadają za wytworzenie dokumentacji związanej z zatrudnieniem osadzonego oraz bieżącego nadzoru nad podstawami formalnymi wykonywanej pracy. To również po części „księgowi”, gdyż są odpowiedzialni za przygotowanie listy płac osadzonych zatrudnionych na rzecz jednostki wraz z 14 – dniowymi zwolnieniami od pracy, będącymi synonimami urlopów. Wchodzą w skład komisji, które tworzą rozpoznania miejsc pracy u nowych kontrahentów na terenach, na których zatrudnieni będą skazani. Przeprowadzają kontrole osadzonych zatrudnionych, również poza terenem jednostki. Do ich obowiązków należy przygotowywanie comiesięcznych sprawozdań, analiz i zestawień, nadzorowanie orzeczeń sądów odnośnie zasądzenia obowiązków alimentacyjnych oraz komorniczych. Powyższe przykłady stanowią jedynie ułamek tego czym w całości zajmuje się potocznie nazywane zatrudnienie. Warto jednak wspomnieć, iż kadra penitencjarna odpowiedzialna za zatrudnienie osadzonych jest zobowiązana także do znajomości wielu przepisów z tym związanych. To właśnie one regulują na jakich stanowiskach, w jakim wymiarze i w jakich sposób można skierować osoby odbywające karę pozbawienia wolności do wykonywania pracy.

Jakie przepisy regulują zatrudnienie osadzonych?

Najważniejsze uregulowania prawne dotyczące zatrudnienia osób odbywających karę pozbawienia wolności określone zostały w:

• Ustawie z dnia 06.06.1997r. Kodeksie Karnym Wykonawczym, Dz. U. z 1997 r. Nr 90 poz. 557, z późn. zm, (art. 121-129)
• Ustawie z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zatrudnieniu osób pozbawionych wolności, Dz. U. z dnia
• Ustawie z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz. U. z 1998r. Nr 137, poz. 887, z późn. zm.
• Ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94), dotyczy działu VI oraz X

Praca skazanych poza murami jednostki

W chwili obecnej Oddział Zewnętrzny w Strzelewie współpracuje z 5 kontrahentami, którzy po złagodzeniu obostrzeń ponownie wyrazili chęć zatrudnienia osadzonych w swoich firmach. W chwili obecnej poza terenem oddziału osadzeni pracują w branży metalowej, betoniarskiej oraz przy produkcji z tworzyw sztucznych. Zatrudnieni są również w pracach gospodarczych na rzecz jednostek samorządu terytorialnego w tym na terenie gminy Sicienko. W opinii pracodawców skazani są konkurencyjni na rynku pracy, o czym świadczą dziesiątki listów pochwalnych przesyłanych do jednostki mówiących o zaangażowaniu osadzonych w powierzone zadania.

Korzyści płynące z zatrudnienia osadzonych

Osadzeni, dzięki podjętemu zatrudnieniu na terenie strzelewskiej jednostki pozyskują nowe umiejętności, doświadczenie zawodowe, które mogą być pomocne w znalezieniu pracy po opuszczeniu zakładu karnego. W myśl artykułu 67 Kodeksu Karnego Wykonawczego zatrudnienie skazanych jest jednym z fundamentalnych środków oddziaływania na osadzonych. Przyczynia się ono zdecydowanie do zdobywania kwalifikacji zawodowych przez zatrudnionych osadzonych, pomaga w odnajdywaniu się skazanych w pełnieniu odpowiednich ról społecznych, daje poczucie wartości oraz poczucie bycia potrzebnym drugiemu człowiekowi. W warunkach izolacji wielu z nich wyrabia nawyk podjęcia i wywiązywania się z obowiązku pracy. Praca jest nie tylko możliwością efektywnego zagospodarowania wolnego czasu, ale także elementem przygotowującym do opuszczenia więzienia. Stwarza ona także możliwość sprawdzenia osadzonych w tzw. warunkach wolnościowych i określenia ich prawidłowego i praworządnego funkcjonowania. Dobry rezultat wykonywanej pracy i jej właściwy efekt jest dla skazanych pozytywnym wzmocnieniem. Ponadto podjęcie zatrudnienia odpłatnego w Oddziale Zewnętrznym w Strzelewie daje możliwość spłaty ciążących często na osobach pozbawionych wolności zobowiązań zadośćuczynienia lub naprawienia szkody, czy też spłaty zobowiązań alimentacyjnych. Dlatego też uczenie ich właściwych postaw, norm i zasad przyjętych w społeczeństwie, poprzez pracę daje na przyszłość możliwość realizacji celu wykonywania kary pozbawienia wolności, jakim jest świadomość konsekwencji wynikających z ponownego wejścia w konflikt z prawem.

Tekst: st. szer. Joanna Szadziul
Zdjęcie: mł. chor. Małgorzata Nowak