Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

To efekt nowelizacji przepisów, które weszły w życie 1 stycznia 2026 r. Zmiana ma charakter systemowy i, jak podkreśla Ministerstwo Sprawiedliwości, ma uczynić politykę karną bardziej humanitarną, skuteczną i tańszą dla budżetu państwa.

Przerwa w karze, ale pod kontrolą

Nowe regulacje pozwalają, by w szczególnych sytuacjach rodzinnych, zdrowotnych lub osobistych skazany otrzymał przerwę w odbywaniu kary pozbawienia wolności i spędził ją poza zakładem karnym pod warunkiem stałej kontroli elektronicznej.

Sąd penitencjarny przed wydaniem zgody sprawdza, czy istnieją warunki techniczne do zainstalowania urządzeń monitorujących. Dopiero po uzyskaniu informacji od podmiotu dozorującego może wydać postanowienie, w którym określa termin instalacji sprzętu. W praktyce oznacza to, że skazany pozostaje pod całodobową kontrolą miejsca pobytu z wykorzystaniem systemu GPS przez cały czas orzeczonej przerwy w karze (dozór mobilny).

Pierwszy przypadek już jest

Sąd udzielił już pierwszej w kraju przerwy w karze z zastosowaniem SDE. Skazany, powołując się na ważne względy rodzinne, będzie przebywał pod całodobową kontrolą miejsca pobytu. To symboliczny moment. Przepisy, które jeszcze niedawno były jedynie zapowiedzią reformy, właśnie zaczęły działać w praktyce.

Szersza reforma systemu

Zmiany dotyczą nie tylko przerwy w karze. Trwają prace analityczne nad rozszerzeniem katalogu osób, które będą mogły odbywać końcową część wyroku w domu o populację skazanych na kary nie przekraczające 3 lat pozbawienia wolności, gdzie ci skazani będą mogli ostatnie 18 miesięcy kary odbywać w systemie dozoru elektronicznego (obecnie jest to 6 miesięcy).

Już dziś SDE funkcjonuje na kilku płaszczyznach:

• jako forma, system wykonywania kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym,
• jako narzędzie kontroli elektroniczne wykonywania środka karnego zakazu zbliżania się sprawcy do osoby chronionej lub pokrzywdzonej przestępstwem oraz środka karnego kontroli zakazu uczestnictwa w imprezach masowych kontrolowanego elektronicznie w SDE,

• jako środek zabezpieczający w sprawach szczególnie niebezpiecznych sprawców,
• teraz dochodzi kolejny element: przerwa w karze pod nadzorem.

Taniej i skuteczniej?

Dozór elektroniczny to rozwiązanie bardziej racjonalne ekonomicznie. Utrzymanie skazanego w domu z elektroniczną opaską jest wielokrotnie tańsze niż pobyt w zakładzie karnym. Jednocześnie osoba objęta systemem może pracować, utrzymywać rodzinę i stopniowo wracać do normalnego życia. Skuteczność potwierdzają statystyki: osoby odbywające karę w SDE rzadziej wracają na drogę przestępstwa.

Od początku funkcjonowania systemu skorzystało z niego już ponad 214 tys. osób/orzeczeń. Obecnie nadzorowanych jest ponad 6 tys. skazanych, choć możliwości techniczne pozwalają na objęcie dozorem nawet 10 tys.

oprac. AK

zdjecia: archiwa jednostek