Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

"Movember" – międzynarodowo, "Wąsopad" - w Polsce. To hasła, które każdego roku stają się coraz bardziej rozpoznawalne, nie tylko jako slogan, ale przede wszystkim jako świadoma informacja dla mężczyzn o konieczności profilaktyki w kierunku raka jądra oraz raka prostaty. Rocznie w Polsce wykrywa się około 800 przypadków raka jądra, natomiast rak prostaty jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym u mężczyzn – z ponad 20 000 nowych przypadków rocznie.

Od wąsa do działania

W listopadzie 2025 roku funkcjonariusze Zakładu Karnego Nr 1 w Strzelcach Opolskich, w tym por. Szymon Mientus, wzięli udział w badaniach profilaktycznych w ramach akcji Movember. To właśnie wtedy, w niewielkiej przychodni w Ujeździe, por. Szymon Mientus po raz pierwszy spotkał Krzysztofa Danków – pomysłodawcę akcji „Masz jaja idź na badania”.

Spotkanie to przerodziło się w wartościową rozmowę na temat idei profilaktyki, potrzeby edukacji oraz możliwości praktycznego szkolenia na fantomach jąder.

– Jasne, możemy zorganizować – odpowiedział bez wahania Krzysztof Danków, zapytany o możliwość przeprowadzenia podobnej akcji Zakładzie Karnym nr 1 w Strzelcach Opolskich.

Zainspirowany spotkaniem por. Szymon Mientus zaproponował wdrożenie inicjatywy w swojej jednostce. Pomysł został przedstawiony dyrektorowi płk. Dariuszowi Kaczorowskiemu, który nie tylko go zaakceptował, ale również nadał mu chwytliwą nazwę:

„Jaja malowane”

Nazwa – choć lekka w formie – niesie poważny przekaz: zdrowie nie powinno być tematem odkładanym na później.

Profilaktyka przez cały rok

Organizatorzy zgodnie podkreślają, że idea Movember nie powinna ograniczać się wyłącznie do jednego miesiąca.

– Rak nie czeka – dlatego my też nie powinniśmy – to przesłanie przyświecało całemu przedsięwzięciu.

Jak podkreśla Krzysztof Danków, regularne badania profilaktyczne to szansa, by – jak sam mówi – „sprawdzić swoją gotowość” i odpowiednio wcześnie zareagować.

Badania w praktyce

26 marca 2026 roku na terenie Zakładu Karnego Nr 1 w Strzelcach Opolskich odbyły się pierwsze badania profilaktyczne dla funkcjonariuszy strzeleckich jednostek. Dzięki wsparciu związków zawodowych NSZZFIPW Okręgu Opolskiego oraz NSZZ „Solidarność” Okręgu Opolskiego przebadano 30 mężczyzn w wieku od 35 do 55 lat. Zainteresowanie było jednak jeszcze większe – ponad 50 osób zgłosiło chęć udziału.

Akcja została podzielona na dwa etapy.

Pierwszy z nich obejmował prelekcję prowadzoną przez Krzysztofa Danków. Uczestnicy mogli dowiedzieć się:

• jakie sygnały powinny wzbudzić niepokój,
• które objawy wymagają konsultacji lekarskiej,
• gdzie szukać pomocy i wsparcia medycznego.

Szczególną wartość stanowił osobisty charakter wystąpienia – prelegent dzielił się własnym doświadczeniem walki z nowotworem jądra.

Drugi etap to indywidualne badania prowadzone przez lekarza urologa. Zakres diagnostyki był dostosowany do wieku uczestników:

• do 45. roku życia wykonywano USG jąder,
• powyżej 45. roku życia przeprowadzano badanie per rectum oraz analizę PSA,
• w uzasadnionych przypadkach wykonywano dodatkowe badania, m.in. USG nerek lub pęcherza moczowego.

Nie ignoruj sygnałów

Rak jądra może objawiać się w różny sposób – od niewielkiego guzka, przez twardość, aż po wyraźne powiększenie jądra.

– Zdarza się, że mężczyźni zgłaszają się dopiero wtedy, gdy jądro osiąga bardzo duże rozmiary – a to często oznacza, że jest już bardzo późno – podkreśla Krzysztof Danków.

To właśnie brak reakcji i odkładanie badań są jednymi z największych zagrożeń.

Wąs, który zmienia świadomość

Listopadowy wąs, choć dla wielu początkowo jest jedynie ciekawostką, z czasem staje się punktem wyjścia do ważnych rozmów.

Jak zauważa por. Szymon Mientus, jeszcze kilka lat temu pytania dotyczyły żartów i zakładów. Dziś coraz częściej brzmią:

„Czy jesteś już po badaniu?”

To wyraźny sygnał, że świadomość społeczna rośnie.

Profilaktyka ratuje życie

Akcja „Jaja malowane” pokazała, że nawet niewielka inicjatywa może przynieść realne efekty. Niewątpliwie cel akcji został osiągnięty.

– Szczególne podziękowania kieruję do Pana Krzysztofa za zaangażowanie w szerzenie idei Movember oraz pomoc w organizacji akcji na terenie naszej jednostki. Dziękuję również dr. Rafałowi Szerszeniowi, lekarzowi urologowi, za przeprowadzenie badań i wsparcie w ich realizacji. Wyrazy wdzięczności należą się także związkom zawodowym okręgu opolskiego za sfinansowanie badań dla funkcjonariuszy. A przede wszystkim Dyrektorowi płk. Dariuszowi Kaczorowskiemu – za wiarę w powodzenie przedsięwzięcia i dawanie przykładu, jak ważna jest profilaktyka – podkreśla por. Szymon Mientus.

Na zakończenie pozostaje najważniejsze przesłanie:

Panowie – badajcie się i kontrolujcie swoje zdrowie.
Panie – zachęcajcie swoich bliskich do profilaktyki.

Bo świadomość i regularne badania to szansa na długie i zdrowe życie.

Autor i pomysłodawca (tekst i zjdęcia): por. Szymon Mientus